Print

1991 წ. 2 თებერვალი

საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის

ბატონ ზვიად გამსახურდიას პრესკონფერენცია

1991 წ. 2 თებერვალს გაიმართა საქართველოს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებათა წარმომადგენლების შეხვედრა რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარესთან ზვიად გამსახურდიასთან. პრესკონფერენციაში მონაწილეობა მიიღეს აგრეთვე „ფრანს პრესის“ და გაზეთ „ტოკიო სინგუნის“ წარმომადგენლებმა.

 

- ყველა კარგად ხედავს, თუ რა დიდი ავტორიტეტი აქვს საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოს. ეს კიდევ ერთხელ გამოჩნდა ჩვენს რესპუბლიკაში ჩაზოვ-პუგოს ბრძანების შეჩერებით. თუ შეიძლება გვითხარით, როგორ მიაღწიეთ ამას?

- ვიდრე კონკრეტულად გიპასუხებდეთ, მინდა აღვნიშნო, რომ ზოგი გვაბრალებს თითქოს შეთანხმება გვქონდეს კრემლთან და ქართულ საქმეს ვაკეთებდეთ. მართლაც ასე რომ იყოს, თუ კრემლს ქართულ საქმეს გავაკეთებინებთ, კარგად ყოფილა საქმე. მაგრამ, სამწუხაროდ, ასე არ არის. საქმე ის არის, რომ მოსკოვს აქვს ამომწურავი ინფორმაცია, თუ რომელ რესპუბლიკაში როგორაა საქმე, თუნდაც იგივე შეიარაღების საქმეში, იცის რა დონეზე უჭერს მხარს მოსახლეობა ამა თუ იმ რესპუბლიკის მთავრობას. იცის, ოპოზიცია რისი შემძლე და გამკეთებელია. კრემლი, როდესაც აგრესიას გეგმავს რომელიმე რესპუბლიკის წინააღმდეგ, ამას ყოველთვის ითვალისწინებს. მისი თითოეული ნაბიჯი გამოთვლილია, თუმცა ცოტათი შეცდა ლოგიკასთან დამოკიდებულებაში. იგი იმედოვნებდა, რომ ბლიც-კრიგით მიაღწევდა თავის საბოლოო მიზანს. ეს იმიტომ მოხდა, რომ გადააჭარბა სპარსეთის ყურეში მდგომარეობის შეფასებაში. - იფიქრა, რომ შეერთებული შტატები ყურადღებას ვეღარ მიაქცევდა ბალტიისპირეთს. თვით ბალტიისპირეთში მომხდარ შეფასებაში არ შემცდარა - იცოდა, რომ იარაღი იქ არ არის, ინტერფრონტი ძალიან ძლიერია, და ამიტომ ეგონა, შემრჩებაო. რის შემდეგაც საქართველოზეც იფიქრებდა, რადგან იცის, ჩვენთან გაცილებით გაჭირდებოდა ასეთი ოპერაცია, ვიდრე ბალტიისპირეთში. მაგრამ ნუ გვეგონება, თითქოს შეგვიძლია ამიტომ გულ-ხელი დავიკრიფოთ - კრემლი ხომ ვერაფერს დაგვაკლებსო, მივუშვათ ყველაფერი თვითდინებაზე. ეს ასე არ არის. თუ ოპოზიცია, რომელიც სინამდვილეში კრემლის აგენტია, და მე ამას დაგიმტკიცებთ „კრასნაია ზვეზდაში“ გამოქვეყნებული წერილით, სადაც პირდაპირ წერია: იმდენად აღმაშფოთებელ საქმეებს სჩადის საქართველოს პარლამენტი, რომ ოპოზიცია სამტრედიაში ლიანდაგებზე დასხდაო მოძრაობის გადასაკეტად. ვის გულისხმობდა „კრასნაია ზვეზდა“ ოპოზიციაში? გულისხმობდა „მხედრიონის“ ბანდას. სინამდვილეში ლიანდაგებზე არავინ არ დამჯდარა. მოვიდა ორი გოგონა და ცოტა ხანს იდგა ლიანდაგებზე, ხოლო „მხედრიონის“ რამდენიმე წევრი ბაქანზე იდგა. ეს ფაქტი იმის საჩვენებლად გამოიყენეს, თუ როგორ არის აღშფოთებული ოპოზიცია გამსახურდიას „დიქტატურით“. ეს იგივეა, რაც გორბაჩოვმა ჩვენი პირველი სესიის დროს თქვა: საქართველოში აჯანყება აღშფოთებამდეა მისულიო. ის კახეთის მილიციაზე „მხედრიონის“ თავდასხმებს გულისხმობდა. აი, ვინ ამზადებს საქართველოში კრემლის ინტერვენციას. ამიტომ რაც უფრო დროულად აილაგმება ასეთი ძალები, უფრო დაზღვეული ვიქნებით ყოველგვარი აგრესიისაგან. მით უფრო მივაღწევთ ასეთ წარმატებას. ამაშია „საიდუმლო“. კრემლი სადაც წინააღმდეგობას ხედავს, იქ არ შედის.

- თქვენ „კრასნაია ზვეზდას“ ყალბი ინფორმაცია ახსენეთ. ჩვენ ვიცით, რომ ასეთივე მასალებითა გაჟღენთილი ცენტრალური გაზეთები. სამწუხაროდ, იმავე არხებით სიყალბეს იღებენ საზღვარგარეთაც. რა კეთდება იმისათვის, რომ სწორი ინფორმაცია გავიდეს მსოფლიოში?

- ჩვენ დღეს კრემლის უზარმაზარი საინფორმაციო მანქანა გვიპირისპირდება, უფრო სწორად - დეზინფორმაციის მანქანა, საკდესის სახით, საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახით, სუკის სახით, მათ მიზნად აქვთ დასახული დეზინფორმაცია მსოფლიოში მიმდინარე მოვლენების შესახებ. სამწუხაროდ, ამაში მათ ჩვენივე გადაგვარებული ქართველები უწყობენ ხელს როგორც აქ, ასევე საზღვარგარეთ. აქ ვისაც ვგულისხმობ, თქვენ კარგად იცით და მე ზედმეტად ჰაერს აღარ მოვწამლავ მათი სახელის ხსენებით, ხოლო უცხოეთში მათი აგენტურაა ჯანრი კაშიას, რამაზ კლიმიაშვილის და სხვათა სახით. ისინი ლანძღავენ პარლამენტს, აქებენ კონგრესს. ამბობენ, პირდაპირ აღმაშფოთებელია, რომ პარლამენტი ხელს უშლის კონგრესს და არ აძლევს მუშობის საშუალებასო; პარლამენტში, თითქოს, ფალსიფიკაციის გამო შევიდა ხალხი, არ ყოფილა არავითარი არჩევნები, რომ საარჩევნო კანონი არასრულყოფილიაო და სხვა. ყოველივე ამას რუსი რომ ამბობს „კრასნაია ზვეზდაში“ - არ გვეწყინება, რადგან ეს ბუნებრივია, მაგრამ ქართველი როგორ უნდა დაკნინდეს იმდენად, რომ მის ქვეყანაში ჩატარებული დემოკრატიული, თავისუფალი არჩევნების შედეგები უცხოეთიდან ლანძღოს და მოსთხაროს?! ამას არც ერთი ერი არ აკეთებს. მაგალითად, ასეთი მოღალატეები სომხეთში რომ აღმოჩნდნენ, სახალხოდ ჩამოახრჩობენ. ამდენი მოღალატე არც ერთ ერს არ ჰყავს. ამით სარგებლობენ კრემლი და მისი პროპაგანდა. „თავისუფლების“ ქართული რედაქცია საქართველოს მტრების ხელშია, და რატომღა გიკვირთ, რომ გამოდის უცხოელი და ამდაგვარს წერს, მათ რომ შევეკამათოთ, იმ წუთში ქართველებზე მიგვითითებენ - ამათ თქვესო. როგორც იტყვიან, ციხე შიგნიდან ტყდება.. მართლია, კრემლის დეზინფორმაციის მანქანა ძლიერია, მაგრამ მას ჩვენივე მოღალატეები უწყობენ ხელს.

- ბატონო ზვიად, იქ არა გვყავს ხალხი, რომელიც ამ საქმეს მოაგვარებდა?

- ძალიან სუსტი, რადგან საზღვარგარეთ ძალიან ძლიერია მოსკოვი - საბჭოთა საელჩოები. მათი აგენტები ტერორის გზითაც კი გვებრძვიან. მაგალითად, ჩვენი საგარეო საქმეთა მინისტრი საეჭვო ვითარებაში მოიწამლა იტალიაში. ამავე დილას მანქანაც დაამტვრიეს. ჩვენ არ ვამტკიცებთ, რომ ეს მაინცდამაინც მოსკოვის გაკეთებულია, მაგრამ ძალიან საეჭვო ვითარებაში მოხდა. არა მგონია, რომ პროდუქტების საქმე იტალიაში ისევე იყოს, როგორც ჩვენში, რომ გაფუჭებული პროდუქტები მიიტანონ სამთავრობო სუფრაზე. ჩვენი იქაური მომხრეები ტერორიზებული, შევიწროებული არიან, მათ არავითარი მხარდაჭერა არა აქვთ. ეს აგენტურა კი ყოველგვარი მხარდაჭერით სარგებლობს. ეს დასავლეთის დასუსტების შედეგია.

ცენტრალური გაზეთების კორესპონდენტები მძიმე მდგომარეობაში ვართ. ჩვენგან დამოუკიდებლად ბევრი ყალბი ინფორმაცია გადის. ჩვენ კი, მართლაც, ერის მოღალატეებად გამოვდივართ, რადგან არ ვიცით რა იბეჭდება. ამას, ძირითადად საკდესის აქაური კორესპონდენტი აკეთებს. იქნება შევკრებილიყავით და რაიმე გვეღონა ამის წინააღმდეგ.

- მე არ მიკვირს, რომ „პრავდა“ ამას აკეთებს, მაგრამ საოცარია, რომ ე.წ. დემოკრატიულ-დისიდენტური გაზეთებიც კი ჩაებნენ ამ პროცესში, ეს გაზეთებიც გადაიქცნენ ჩვენს წინააღმდეგ საბრძოლველ იარაღად. ყველანი ერთი პოზიციით არიან ჩვენდამი გამსჭვალულნი.

აქ ითქვა და თქვენც ბრძანებთ, რომ საკდესი ყალბ ინფორმაციას იძლევა, განსაკუთრებით მისი აქაური განყოფილების საშუალებით, რომელსაც ვინმე კოჩეტოვი წარმართავს, საჭიროდ ხომ არ მიგაჩნიათ უზენაესი საბჭოს განცხადება საკდესის დეზინფორმაციების შესახებ? და მეორე, ოპოზიცია ახსენეთ, უზენაესი საბჭო მისცემს თუ არა შეფასებას მათ მოქმედებას?

- როდესაც ჩვენ საკდესის კორესპონდენტებს დავუმტკიცებთ, რომ შეგნებულად აყალბებს ინფორმაციას, აუცილებლად უნდა მიეცეთ პერსონა ნონ გრატას სტატუსი და გავაძევოთ საქართველოდან. შეიძლება სავსებით არ გამოვიდეს აკრძალვა, რადგან ასეა თუ ისე, ის ჟურნალისტია, თუ ჟურნალისტია, იმოქმედოს, როგორც ჟურნალისტმა, და არა როგორც დივერსანტმა.

რაც შეეხება ე.წ. ოპოზიციის მიერ გავრცელებულ ცრუ ინფორმაციებს, მე თქვენ უკვე გითხარით, თუ როგორ ოსტატურად იყენებს ამას ჩვენი მტერი. ამიტომ პასუხი უნდა გაეცეს ყველა მონაჩმახს, რომელსაც ისინი ავრცელებენ პრესაში, რადიოთი და ტელევიზიითაც კი.

- როგორი შეფასება მისცა კრემლმა საქართველოში ეროვნული გვარდიის შექმნას?

- კრემლის შეფასება შეიძლება გავიგოთ იმ წერილიდან, რომელიც გამოქვეყნდა „კრასნაია ზვეზდაში“. ეს არის კრემლის რეაქციული სამხედრო ძალების რეაქცია. ამ წერილს ჰქვია „ბატონი პრეფექტები და ბატონი გვარდიელები“. ე.ი. „ბატონს“ ირონიულად ხმარობენ, რაკი ჩვენ „ტავარიშჩებს“ აღარ ვამბობთ, და რაიკომის მდივნის, ამ პატარა უზურპატორის და დიქტატორის მმართველობის ნაცვლად შემოვიღეთ პრეფექტის დემოკრატიული ინსტიტუტი, რომელიც ბევრ ქვეყანაშია გავრცელებული, ეს აღაშფოთებს ჩვენს მტრებს და მეორე - ეროვნული გვარდიის შექმნა, რომელიც დაიცავს ჩვენს ეროვნულ ინტერესებს. გორბაჩოვის პირველი ბრძანებულება, რომელიც 7 იანვარს გამოქვეყნდა, მე წინასწარ გამაცნეს. ეს გააკეთა გორბაჩოვის დავალებით ლუკიანოვმა. იქ ტექსტში ეწერა: გიკრძალავთ ეროვნული გვარდიის შექმნასო. მე ვუთხარი რის საფუძველზე გვიკრძალავთ, რა იურიდიული საფუძველი გაქვთ ამ აკრძალვისათვის-მეთქი. და დავუმტკიცე მათ, რომ არავითარი იურიდიული დასაყრდენი არ ჰქონდათ. გარდა ამისა, ვუთხარი, რომ ეს არის შინაგანი ჯარი, რომლის შექმნის უფლება ყველას აქვს, თუნდაც თქვენივე კონსტიტუციიდან გამომდინარე-მეთქი.

მათ შეეშინდათ და ამოიღეს ეს პუნქტი, მაგრამ როგორც იცით, მოლდოვეთს არ დაუთმეს. მას პირდაპირ უბრძანეს, რომ გაეუქმებინა ეროვნული გვარდია და დააშლევინეს. ესეც იმის ნიშანია, რომ საქართველოსთან უფრო ფრთხილად იქცევიან, ვიდრე ნებისმიერ სხვა რესპუბლიკასთან. რაც შეეხება მომავალს, მე არ ვიცი რას იღონებენ. ჯერჯერობით ისინი საგანგებო წინააღმდეგობას ვერ გვიწევენ.

- რა პერსპექტივა აქვს ეროვნულ გვარდიას, რითი შეიარაღდება, რამდენი კაცი იმსახურებს?

- დასაწყისისათვის დაახლოებით 12 ათასი, რაც შეეხება იარაღს, საკმარისი გვაქვს.

- ბატონო ზვიად, საქართველოს უზენაესმა საბჭომ შეაჩერა ბრძანება ჯარების და მილიციის ერთობლივი მოქმედების შესახებ, რა რეაქცია მოჰყვა ამას კრემლიდან?

- ჯერჯერობით არავითარი რეაქცია არ არის, ერთი კია, ვფიქრობ, ამიერკავკასიის ჯარების სარდლობას თვითონ არ უნდოდა ამის გაკეთება, რადგან საფრთხეა თავდასხმის და იარაღის წართმევისა. აი, თვით მოსკოვშიც კი ჯარისკაცები ხანჯლებით გამოვიდნენ. ხალხი იარაღზე ნადირობს. საქართველოში რომ დაეწყოთ პატრულირება, იარაღის ნახევარი ქართველების ხელში გადავიდოდა, შეიძლება სისხლიც დაღვრილოყო. ჩვენი ხალხი დაღუპულიყო, შეიძლება ომი დაწყებულიყო, ომის დაწყება კი მათ ჯერჯერობით ხელს არ აძლევთ, ვიდრე ამერიკის შეერთებული შტატების სრულ მხარდაჭერას არ გაინაღდებენ. თანაც, მე ვფიქრობ, რომ ეს არის ერთგვარი რეკლამირება მთავრობის მხრიდან, რომ ყველაფერს იღონებენ დამნაშავეობის წინააღმდეგ საბრძოლველად. ეს არის მოსახლეობის დამშვიდება, რადგან, მართლაც, ცუდი მდგომარეობაა და ხალხი აუჯანყდა გორბაჩოვს, სთხოვენ, რომ როგორც უნდა, ისე დაამყაროს წესრიგი, ამიტომ მან უბრალოდ ეს აჩვენა ხალხს. პრაქტიკულად კი ვერ განახორციელა. ეს რომ განხორციელდეს, სამხედრო დიქტატურა იქნება. ამის საშუალებას კი დასავლეთი ჯერჯერობით არ აძლევს. თუ გაინაღდა დასავლეთის მხარდაჭერა, მაშინ ნამდვილად გააკეთებს.

- თანამშრომლობთ თუ არა საბჭოთა კავშირში არსებულ დემოკრატიულ ძალებთან?

- კავშირი და თანამშრომლობა რომ არ ყოფილიყო, იმასაც ვერ მივაღწევდით, რაც სადღეისოდ გვაქვს. თანამშრომლობა დავიწყეთ ჯერ კიდევ სამოცდაათიანი წლებიდან, განსაკუთრებით ბალტიისპირეთთან, მოსკოვის დემოკრატიულ ძალებთან, ეს კონტაქტები ახლაც გრძელდება. ჩვენი წარმომადგენელი, პარლამენტის წევრი ნუგზარ მგალობლიშვილი, იქ გამოვიდა გრანდიოზულ მიტინგზე, რომელიც დემოკრატიულმა ძალებმა მოაწყვეს ლტოლვილთა მხარდასაჭერად. სამწუხაროდ, მოსკოველ დემოკრატებში ბევრია შოვინისტი, რომელთა პოზიცია ჩვენს მიმართ კრემლის პოზიციისაგან არ განსხვავდება. ასეთ ხალხთან ჩვენ თანამშრომლობა არ გამოგვივა.

- როგორი მდგომარეობაა ე.წ. სამხრეთ ოსეთში, რა დონეზეა მოლაპარაკება? როგორც ცნობილია, დაკავებულია მათი ცრუ პრეზიდენტი. რა რეაქცია მოჰყვა ამას?

- ე.წ. სამხრეთ ოსეთში სიტუაცია დაძაბულია, რადგან ჩვენ გვებრძვიან არა მხოლოდ ოსი ექსტრემისტები, არამედ საბჭოთა ჯარიც. იქ არის სამხედრო სარაკეტო ბაზა, საიდანაც ოსი ექსტრემისტები სისტემატიურად მარაგდებიან საბრძოლო რაკეტებით. აქ, კადრის ოფიცრები, რატომღაც, ძირითადად ოსები არიან. ასევე - სერჟანტებიც და ჯარისკაცებიც. რატომ მოხდა ეროვნული ნიშნის მიხედვით მათი თავმოყრა, ალბათ ძნელი გასაგები არ არის. ისიც აღსანიშნავია, რომ მათი ლიდერები, სწორედ ამ ბაზაში იმალებოდნენ. უფრო მეტიც, ბაზა თავის ოფიციალურ რეზიდენციად გაიხადეს. იქ ღებულობდნენ ჟურნალიტებს. ე.ი. როდესაც ვინმეს უნდოდა კულუმბეგოვის ან ჩოჩიევის ნახვა, მიდიოდა ამ ბაზაში და იქ ხვდებოდა. აქედან განსაჯეთ, თუ ვის ვებრძვით. ამის გამო პროტესტის წერილით მივმართეთ ამიერკავკასიის ჯარების სარდალს პატრიკეევს. ის თითქოს დამპირდა საქმის მოწესრიგებას. მაგრამ ჩემი წერილის შემდეგ ორი ჯავშანტრანსპორტიორი თავს დაესხა ქართულ სოფელს და ცეცხლი დაუშინა, ერთი მილიციელი მძიმედ დაიჭრა, მეორე ჯავშანტრანსპორტიორი შეიჭრა სოფელ ერედვში და ქართულ მოსახლეობას სანადირო თოფები ჩამოართვა. ე.ი. ნამდვილი ომია. საბჭოთა ჯარისთვის ოსი ექსტრემისტები დაქირავებული აგენტები არიან. ამიტომ საბოლოო გამარჯვებას ჯერ ვერ მივაღწიეთ.

ჩრდილოეთში ალაგირთან დაბანაკებულია გენერალი ცაგოლოვი, რომელიც დივერსანტებს გზავნის ჩვენს ტერიტორიაზე. ისინი შეირაღებულნი არიან არაჩევეულებრივად, თანამედროვე ტექნიკით. ამის დამტკიცება კი ჩვენთვის ძალიან ძნელია. ხელმძღვანელობა ამბობს, თითქოს ეს მომდინარეობს ცალკეული ჯარისკაცებისა და ოფიცრებისაგან, ვითომ ეს მოსკოვიდან არ მოდის. სინამდვილეში კი ყველაფერი სწორედ იქიდან მომდინარეობს. რაც კრემლმა ლიტვაში გააკეთა ეროვნული ხსნის კომიტეტის სახელით, აქ ამას აკეთებს ოსი ექსტრემისტების ხელით. სცენარი იგივეა. ამის შესახებ ტელეგრამა გავუგზავნე გორბაჩოვს, რითაც ვუთხარი, რომ თუ არ შეწყდება ასეთი მოქმედება, მე ვამხელ მათ მთელი მსოფლიოს წინაშე. ჯერჯერობით პასუხი არ არის.

რაც შეეხება დაკავებულ ცრუ პრეზიდენტს, იგი ბანდების მეთაური კულუმბეგოვია, რომელსაც პროკურატურა ბრალს სდებს ომის პროპაგანდაში, ტერორის პროპაგანდაში, ეროვნული შუღლის გაღვივებაში, რაც პრაქტიკულად განახორციელა. გამოძიება მიმდინარეობს და გაირკვევა მისი ბრალეულობის საკითხი.

- განზრახული გაქვთ თუ არა გასვლა საზღვარგარეთ საქართველოს ეროვნული ინტერესების დასაცავად?

- განზრახული მქონდა გასვლა შვეიცარიაში - დავოსში, სადაც მიწვეული ვიყავი, მაგრამ ვერ მოვახერხე, რადგან აქ ომის მდგომარეობაა, ამას კრემლი ქმნის ხელოვნურად, რომ ჩვენ ვერსად ვერ წავიდეთ, ვერ მოვიცალოთ შინაური პრობლემების გამო. ეს შეგნებული პოლიტიკაა. ჩვენი საგარეო მინისტრი დადის და ამყარებს კავშირებს, ახლა ბევრი დასავლეთის ფირმა თუ ბანკი გვთავაზობს დახმარებას. ეს ყველაფერი მალე პრაქტიკულად განხორციელდება.

- ახლა ჩვენს მილიციას უამრავი პრობლემა აქვს, არ შეიძლება, რომ მსურველები ჩაერთვნენ ამ საქმეში, იოლი რომ გახდეს წესრიგის დამყარება?

- ამასთან დაკავშირებით, რაიონებში მუნიციპალური მილიცია შემოვიღეთ, რომელიც შეიარაღებულია და წესრიგს იცავს. ეს გაკეთდება თბილისშიც. მუნიციპალურ მილიციაში შევა ყველა, ვისაც სურვილი ექნება და იარაღის ტარება შეეძლება.

- რას იტყვით სამაჩაბლოდან ქართველ ლტოლვილებზე?

- შექმნილია დახმარების ფონდი, ჩვენც ვეხმარებით და ყველანაირად ვცდილობთ ხელის შეწყობას. მომავალი კი დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად სწრაფად მივაღწევთ ცხინვალში წესრიგის დამყარებას. ლტოლვილების პრობლემა პოლიტიკური საკითხია, რომელიც ჩვენ უნდა გავიტანოთ მსოფლიოს დასანახად.

- სირთულეების მიუხედავად, შეიძლება ითქვას, რომ სამაჩაბლოში გარკვეულ წარმატებას მივაღწიეთ. ახლა ხომ არ აპირებთ რაიმეს დათმობას?

- არაფრის დათმობას არ ვაპირებთ. პირიქით, უფრო გავამკაცრებთ ზომებს ოსი ექსტრემისტების მიმართ. გავაძლიერებთ მხილების კომპანიას - ყველას დავანახვებთ, რომ ეს არის პირდაპირი ალიანსი მოსკოვთან. ამან შეიძლება დადებითი ნაყოფი გამოიღოს. თუ იმას მივაღწიეთ, რომ ჯარი ჩამოვაშორეთ, ექსტრემისტებს იოლად მოვუვლით.

- ბატონო ზვიად, ჩვენი ბალტიისპირელი კოლეგები განსაკუთრებული სიმპათიით არიან განწყობილნი თქვენდამი, რადგან თქვენ ერთადერთი უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე ხართ, რომელიც კრემლში არ ყოფილხართ. როგორ ფიქრობთ, შეხვდებით გორბაჩოვს თუ არა? ან მიიღებთ მონაწილეობას ფედერაციის საბჭოს მუშობაში, თუ არა?

- თუ მთელი ერი ამოგვიდგება მხარში, ასე იქნება მომავალშიც. ყოველ შემთხვევაში, ამ კურსის გაგრძელებას ვაპირებთ. ჩვენ ეხლა კავშირი გვაქვს მხოლოდ ეკონომიკურ დონეზე. ისიც უნდა ითქვას, რომ პოლიტიკური დამოუკიდებლობის მიღწევა გაცილებით ადვილია, ვიდრე ეკონომიკურისა.

- თქვენი დამოკიდებულება რეფერენდუმის მიმართ?

- რეფერენდუმი კრემლს სურს გამოიყენოს რესპუბლიკების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ამით უნდა მიაღწიოს სამოკავშირეო ხელშეკრულების დადებას. ჩვენ უნდა ვამხილოთ ამ რეფერენდუმის უსამართლობა. როდის იყო, რომ სხვა ქვეყნებში ჩატარებული რეფერენდუმი წყვეტდა მეორე ქვეყნის ბედს. ეს არის უსამართლო სამართალი, რომლის აბსურდულობაც მსოფლიოს უნდა დავუმტკიცოთ“.

[გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“|№24 (44), გვ. 1; 5 თებერვალი, 1991 წ.].