Print

1993 წ. მაისი

თვე იგი მეხუთე - 1993 წ. მაისი

 

- მიმართვა აფხაზი ხალხისადმი

- საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის განცხადება

- ფაქტები და სინამდვილე

- საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის განცხადება

 

ამ თვეში, ზვიად გამსახურდიას სახელთან დაკავშირებული მასალების ზოგადი სურათი ასეთია:

 

მიმართვა

აფხაზი ხალხისადმი

ძვირფასო თანამემამულენო!

ქართველებსა და აფხაზებს შორის საომარი მოქმედების ესკალაციით გამოწვეულმა ღრმა განგაშმა მაიძულა თქვენთვის მომემართა. თქვენ ჩემთვის უცხოელებს, ანუ სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეებს არ წარმოადგენთ, რამეთუ ჩვენი წინაპრები უხსოვარი დროიდან ერთად ცხოვრობდნენ ამ მიწაზე. ჩვენი ფესვები და ტრადიციები ერთია, როგორც ჩვენი ისტორია.

სისხლიანი სამხედრო გადატრიალება საქართველოში, უკანონო დანაშაულებრივი რეჟიმის დამყარება - აი, მთავარი მიზეზი ამ ძმათამკვლელი ომისა. სამართლიანობა მოითხოვს აღინიშნოს, რომ ამას ხელი შეუწყო ზოგიერთმა შეცდომამ აფხაზეთის ხელმძღვანელობისა, კერძოდ, უმაღლესი საბჭოსი, რომელმაც შეცვალა მოქმედი კონსტიტუცია კვალიფიციური უმრავლესობის ნებართვის გარეშე.

მაგრამ ამჟამად კამათის დრო არაა. იღვრება ჩვენი ძმებისა და დების სისხლი, რაც დიდ საშიშროებას უქმნის არა მარტო ჩვენს სამშობლოს, არამედ მთელ კავკასიას. შთამომავლობა არ გვაპატიებს, თუკი ჩვენ ჩვენი ბრძენი წინაპრების მაგალითისამებრ არ მივუსხდებით მოლაპარაკების მაგიდას და ყველა სადავო საკითხს არ გადავწყვეტთ მშვიდობიანი, პოლიტიკური გზით.

ამჟამად მშვიდობიანი მოლაპარაკების პროცესს ხელს უშლის ანარქია, რომელიც სუფევს საქართველოში სისხლიანი ხუნტის ხელისუფლებაში მოსვლით. მხოლოდ კანონიერი ხელისუფლების აღდგენა საქართველოში დაუყოვნებლივ დაუსვამს წერტილს კონფლიქტს და დასაბამს დაუდებს მშვიდობიან მოლაპარაკებებს. მე მწამს, რომ ჩვენ უნდა შევთანხმდეთ სახელმწიფო მოწყობის საკითხებში. აქ მთავარია ხალხის ნება და ოფიციალური განცხადება აფხაზური ხელმძღვანელობისა იმის თაობაზე, რომ მას სურს მოლაპარაკებები აწარმოოს საქართველოს კანონიერ ხელისუფლებასთან, სწორედ ამჯერად.

ამის გარეშე საომარი კონფლიქტები შესაძლოა კატასტროფით დამთავრდეს ჩვენი ხალხებისათვის.

დაე მშვიდობა ყოფილიყოს ჩვენს მიწაზე, ეზეიმოს გონიერებასა და კეთილ ნებას, აღმდგარიყოს საუკუნოვანი მეგობრობა და ერთობა ქართველებსა და აფხაზებს შორის.

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი

ზვიად გამსახურდია

გროზნო

4 მაისი, 1993 წ.

[გაზ. „აღდგომა“, №16 (48), გვ. 1, 12 მაისი, 1993 წ.].

 

 

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის

განცხადება

ა.წ. 14 მაისს მოსკოვში შესდგა შეხვედრა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტ ბორის ელცინსა და საქართველოს დანაშაულებრივი ხუნტის მეთაურს ედუარდ შევარდნაძეს შორის. გაოცებას იწვევს ის ფაქტი, რომ პრეზიდენტი, რომელიც გამუდმებით აცხადებს თავის ერთგულებას სახელმწიფოს განვითარების კონსტიტუციური საფუძვლებისადმი, შეხვდა და მოლაპარაკება გამართა ხელისუფლებაში არაკონსტიტუციური გზით მოსულ უზურპატორთან, რომელმაც ორგანიზება გაუკეთა საქართველოში მომხდარ სამხედრო გადატრიალებას, ჩაატარა უკანონო, ფალსიფიცირებული, ფსევდო არჩევნები, ქვეყანა ჩაითრია სამოქალაქო ომსა და ქაოსში. ჩემი, როგორც დევნილობაში მყოფი საქართველოს კანონიერი პრეზიდენტის იგნორირებითა და უზურპატორთან მოლაპარაკების წარმართვით, ბ-მა ელცინმა გაამჟღავნა უპატივცემულობა არა მხოლოდ ჩემდამი, არამედ საკუთარი თავის, როგორც სახელმწიფო მეთაურისადმი.

პრეზიდენტი ელცინი აცხადებს, რომ იბრძვის რუსეთში ნეოკომუნისტური ექსტრემიზმის წინააღმდეგ. მაგრამ რაკი იგი ხვდება ფერშეცვლილ, ამგვარივე ნეოკომუნისტ ექსტრემისტებს და გზას ულოცავს მათ, ამით იგი აკანონებს საქართველოს სინამდვილეში არსებულ ამ სახიფათო მოვლენას. ეს კი უარყოფითად აისახება შიდაპოლიტიკურ სიტუაციაზე რუსეთში და მეტად მძიმე შედეგებს გამოიღებს.

ქართულ-აფხაზური კონფლიქტი, რომლის მოგვარებას ესწრაფვის ბ-ნი ელცინი, წარმოადგენს საქართველოში მომხდარი გადატრიალებისა და სისხლიანი რეჟიმის დამყარების გამო ქვეყანაში გამეფებული ტერორისა და განუკითხაობის პირდაპირ შედეგს. ელცინისა და შევარდნაძის შეხვედრა მხოლოდ განამტკიცებს ამ რეჟიმს და გამომდინარე აქედან, გამორიცხავს ომის შეწყვეტის შესაძლებლობას.

კომუნიკეს ქვეტექსტიდან ჩანს, რომ საქართველოსგან მოითხოვენ ქალაქ სოხუმის ჩაბარებას, რაზეც რუსეთის თვითმფრინავებით სოხუმის დაბომბვაც მეტყველებს. ქართველი ხალხი ამას არასოდეს არ დაუშვებს, ისევე როგორც მდინარე გუმისთიდან მდინარე ფსოუმდე ტერიტორიის საქართველოსგან მოწყვეტას.

ქართველი ხალხის ზურგს უკან საქართველოს მოღალატეებთან მომზადებული ვერავითარი შეთქმულება ვერ მოუტანს რუსეთს სასურველ შედეგს ამ მიმართულებით.

თუკი რუსეთის ფედერაცია რეალურად ესწრაფვის ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის მშვიდობიან მოგვარებას, მან არ უნდა დაუჭიროს მხარი ომის გამჩაღებლებს, უნდა გაწყვიტოს დიპლომატიური ურთიერთობა დანაშაულებრივ რეჟიმთან, აღიაროს საქართველოს კანონიერი, კონსტიტუციური ხელისუფლება და მასთან აწარმოოს მოლაპარაკება. ამის გარეშე წარმოუდგენელია ქართველებსა და აფხაზებს შორის ომის შეწყვეტა, საქართველოში მშვიდობისა და სტაბილურობის აღდგენა.

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი დევნილობაში

ზვიად გამსახურდია

1993 წელი, 15 მაისი

[გაზ. „ქართული აზრი“, №3 (31), გვ. 1, 26 მაისი, 1993 წ.].

 

 

ფაქტები და სინამდვილე,

ზვიად გამსახურდია

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი

1987 წელს დემოკრატიული და ეროვნული მოძრაობები საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე გააქტიურდა. საბჭოთა ლიდერებმა დაინახეს ცივი ომის გაგრძელების შეუძლებლობა, მაგრამ ისინი მაინც იმედოვნებდნენ ძველი კომუნისტური იმპერიის შენარჩუნებას. ამიტომ მათ დაიწყეს მოჩვენებითი ლიბერალიზაციის პროცესი, ე.წ. „პერესტროიკა“. ამასთან, ათავისუფლებდნენ რა პოლიტპატიმრებს, ისინი განაგრძობდნენ სისხლიან რეპრესიებს ეროვნული მოძრაობის წინააღმდეგ, განსაკუთრებით ვილნიუსში, თბილისში და ბაქოში. სახალხო მღელვარებებმა საბჭოთა კავშირში და მსოფლიო საზოგადოებრივმა აზრმა აიძულა ისინი ჩაეტარებინათ მრავალპარტიული არჩევნები ზოგიერთ რესპუბლიკაში. ამას მოჰყვა დამოუკიდებლობის გამოცხადება ამ რესპუბლიკებში.

საქართველოში პირველი მრავალპარტიული დემოკრატიული არჩევნები ჩატარდა 1990 წ. 28 ოქტომბერს. იგი იქცა უსისხლო რევოლუციად, რომელშიც კომუნისტები იძულებულნი შეიქნენ ხელი აეღოთ ძალაუფლებაზე ბლოკ „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველოს“ და ჩემი, როგორც მისი მეთაურის სასარგებლოდ.

დიდი შეცდომა იქნებოდა იმაზე ფიქრი, რომ კრემლი და ადგილობრივი კომუნისტები უბრძოლველად დაგვნებდნენ. მათ დაინახეს მარცხი თავიანთი სამხედრო დამსჯელი აქციისა 1989 წლის 9 აპრილს და სამაგიეროდ დაიწყეს შეიარაღებული დაჯგუფებების შექმნა. ესენია პირველ რიგში „მხედრიონი“, რომელიც დაკანონებული იყო კომუნისტური მთავრობისაგან და ე.წ. „ეროვნული კონგრესი“, რომლის განზრახვაც იყო დაეპირისპირებინა ჭეშმარიტი ეროვნული მოძრაობა და ექსტრემისტული ჯგუფები ე.წ. სამხრეთ ოსეთში, რომელმაც დათრგუნა და დაატერორა ქართული მოსახლეობა. შექმნეს რა ასეთი ჯგუფები, კომუნისტები დაჟინებით მოითხოვდნენ ჩაეტარებინათ საქართველოში დემოკრატიული არჩევნები და მხოლოდ სამოქალაქო დაუმორჩილებლობამ, მასობრივმა მიტინგებმა, სტუდენტთა წინააღმდეგობებმა და ბოლოს, სარკინიგზო გაფიცვებმა აიძულეს ისინი დაერთოთ არჩევნების ნება, რომელშიც მათ მარცხი განიცადეს.

ამის შემდეგ კომუნისტებმა მოსკოვსა და თბილისში და მთელმა მათთან დაკავშირებულმა მაფიამ დაიწყეს რევანშის მზადება.

1990 წლის 14 ნოემბრიდან ჩემი პარლამენტის სპიკერად არჩევის პირველივე დღიდან მხედრიონის ჯგუფებმა დაიწყეს თავდასხმები პოლიციის განყოფილებებზე და სისხლიანი არეულობები მთელს საქართველოში. „ეროვნული კონგრესი“ ცდილობდა მოეწყო საპროტესტო აქციები. მოსკოვში შევარდნაძემ, ფოფხაძემ, მგელაძემ და სხვა კომუნისტმა ლიდერებმა შექმნეს შტაბები საქართველოს კანონიერი მთავრობის დასამხობად. კრემლმა გააჩაღა პროპაგანდისტული კამპანია მთელს მსოფლიოში საქართველოს ეროვნული ლიდერების დისკრედიტაციისათვის. აშშ-ს მთავრობამ, განსაკუთრებით კი პრეზიდენტმა ბუშმა და სახელმწიფო მდივანმა ბეიკერმა, რომელთანაც შევარდნაძეს ახლო კონტაქტები ჰქონდა, მკვეთრად დაუჭირეს მხარი ამ კამპანიას საქართველოს კანონიერი ხელისუფლების წინააღმდეგ. დასავლეთის მასობრივმა საშუალებებმა, იმეორებდნენ რა საბჭოთა პროპაგანდის ყველა ტყუილს, შექმნეს წარმოდგენა (იმიჯი) ულმობელი დიქტატორისა საქართველოში - „კავკასიელი სადამ ჰუსეინი“. ამ მითის მიხედვით ხდებოდა ყველა პოლიტიკური პრივილეგიების ხელყოფა, პატიმრობაში აჰყავდა მისი პოლიტიკური ოპონენტები, ირღვეოდა ადამიანის უფლებები, ხდებოდა ეთნიკური უმცირესობების დაჩაგვრა და გაისმოდა მოწოდება ლოზუნგით „საქართველო ქართველებისათვის“. მაგრამ ფაქტიურად ყველაფერი იყო პირიქით. ლოზუნგი „საქართველო ქართველებისათვის“ ასე უცხო ჩემი ქრისტიანული და დემოკრატიული იდეალებისათვის, არასოდეს ყოფილა მოწოდებული ჩემს მიერ. ეს იყო მოსკოვის პროპაგანდის გამოგონება. საქართველოში 25 ოპოზიციური გაზეთი არსებობდა. ოპოზიციას მიეძღვნა ტელევიზიაში „ალტერნატივის საათი“, ტელევიზიაში გაჩნდა დამოუკიდებელი არხი. ამ პოლიტიკური თავისუფლების წყალობით მთავრობის მიმართ მტრულად განწყობილი ძალები მუდმივად ატარებდნენ მიტინგებს და თითქმის ყველა ოპოზიციურ პარტიას ჰყავდა თავისი საკუთარი შეიარაღებული ჯგუფები.

ეთნიკური უმცირესობების უფლებები გათანაბრებული იყო ეთნიკური ქართველების ინტერესებთან. ე.წ. სამხრეთ ოსეთის ავტონომიის გაუქმება იყო თვით სამხრეთ ოსეთის პარლამენტის ქმედება. მათ გამოაცხადეს თავი საბჭოთა დემოკრატიულ რესპუბლიკად და შემდგომი დეკრეტი საქართველოს პარლამენტისა იყო მხოლოდ რეაქცია ამ ფაქტთან დაკავშირებით.

1991 წლის 31 მარტს ჩატარდა რეფერენდუმი საქართველოს დამოუკიდებლობაზე. მოსახლეობის 90-პროცენტზე მეტმა ხმა მისცა მის დამოუკიდებლობას: 1991 წლის 9 აპრილს უზენაესმა საბჭომ გამოაცხადა საქართველოს დამოუკიდებლობა. 26 მაისს ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები და მე ამირჩიეს ქვეყნის პირველ პრეზიდენტად. მოსკოვის რეაქციას არ დაუგვიანია. მათ მოგვაქციეს ეკონომიკურ ბლოკადაში. გორბაჩოვმა მიმიწვია სამოკავშირეო ხელშეკრულებაზე ხელის მოსაწერად. ჩემი უარის შემდეგ კრემლმა გულმოდგინედ შეიმუშავა ჩემი მთავრობის დამხობის გეგმა. როგორც მოგვიანებით ი. აფანასიევმა, რუსეთის პარლამენტის წევრმა დაადასტურა, გორბაჩოვმა და შევარდნაძემ 65 მილიონი მანეთით დააფინანსეს სისხლიანი გადატრიალება საქართველოში.

1991 წლის გაზაფხულზე ბუშმა ურჩია უკრაინას დარჩენილიყო საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში. ეს ის დროა, როცა მან მე მომიხსენია, როგორც „კაცი, რომელიც დინების საწინააღმდეგოდ მიცურავს“. მოგვიანებით ჯეიმს ბეიკერმა განაცხადა: „საქართველოში არის ავტორიტარული რეჟიმი“, რომელსაც არავითარ შემთხვევაში მხარს არ დაუჭერს აშშ. ამან ფრთები შეასხა შეიარაღებულ „ოპოზიციას“.

შეთქმულებაში ჩართულნი იქნენ: პრემიერ-მინისტრი თ. სიგუა, ეროვნული გვარდიის მეთაური თ. კიტოვანი, საგარეო საქმეთა მინისტრი გ. ხოშტარია, პარლამენტის სპიკერი ა. ასათიანი, დეპუტატები: ვ. ადამია, ნ. ნათაძე, თ. პაატაშვილი და სხვები. მათ გააჩაღეს პროპაგანდისტული კამპანია გვარდიასთან. არწმუნებდნენ მას, რომ მე ხელი შევუწყვე მოსკოვის სახელმწიფო გადატრიალებას, უნდოდათ გამოეტყუებინათ მათთვის სამარცხვინო დოკუმენტები ჩემს შესახებ, სახელდობრ, იანაევის დაკითხვის ოქმი. მაგრამ საქმე იმაში გახლავთ, რომ 20 აგვისტოს მე მივმართე დასავლეთის ქვეყნებს თხოვნით - დაეცვათ ყველა არჩეული პრეზიდენტი და პარლამენტი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე. მომდევნო დღეს ჩემი ეს მოწოდება დაიბეჭდა თბილისში, რუსულ გაზეთ „სვობოდნაია გრუზიაში“.

სიგუამ და კიტოვანმა მოახერხეს თავიანთ მხარეზე გადაებირებინათ გვარდიის მნიშვნელოვანი ნაწილი და შექმნეს შეიარაღებული დაბანაკება თბილისის მახლობლად. ამ ბანაკში თავი მოიყარა „ოპოზიციის“ ყველა წარმომადგენელმა, მათ შორის კრიმინალებმა, ნარკომანებმა და შავი სამყაროს წარმომადგენლებმა. ისინი დაფინანსებულნი იყვნენ მოსკოვისა და ადგილობრივი მაფიის მიერ და იარაღით მარაგდებოდნენ საბჭოთა არმიისაგან ტრანსკავკასიის სამხედრო რკინიგზით. შეიარაღებულ ოპოზიციას მხარს უჭერდა, ასევე და ეხმარებოდა კომუნისტური ინტელიგენციის მნიშვნელოვანი ნაწილი, რომლებმავ დაკარგეს პრივილეგიები.

საბჭოურ პროპგანდაში ჩემს შესახებ სხვა ცილისწამებებს შორის იყო კიდევ ის, რომ მე მსურდა პოლიტიკური „ლიბანიზაცია“, საქართველოს იზოლირება. სინამდვილეში კრემლმა გაუკეთა იზოლირება საქართველოს. საქართველოში შექმნილი სიტუაციის გამო შვეიცარიასა და აშშ-ში ვიზიტზე ჩემი უარი მიჩნეულ იქნა „თვითიზოლაციის“, „ანტიამერიკულობისა“ და „ანტიეროვნულობის“ პოლიტიკად.

1991 წლის სექტემბერში, ნომენკლატურულმა მაფიამ, ქუჩის „ოპოზიციამ“ და კრიმინალებმა რამდენჯერმე მიიტანეს იერიში პარლამენტის შენობაზე, რამაც გამოიწვია არეულობა. ალყა შემოარტყეს ტელევიზიის შენობას, თავს დაესხნენ ელსადგურს თბილისში. მე ამაოდ მოვუხმობდი მათ დიალოგისაკენ.

ნოვო-ოგარევოს პროცესის მარცხის შემდეგ კრემლის ლიდერებმა გადაწყვიტეს შეექმნათ იმპერიის ახალი მოდელი „სნგ“. რესპუბლიკების ხელმძღვანელთა შეხვედრა შედგა ალმა-ათაში 21 დეკემბერს, რათა ხელი მოეწერათ კონფედერაციის შექმნის შეთანხმებაზე. ჩემი უარის შემდეგ 21 დეკემბერს პარლამენტის შენობის წინ გამოჩნდნენ ჯავშანტრანსპორტიორები და სხვა სატრანსპორტო საშუალებანი, რომლებმაც ცეცხლი გაუხსნეს მთავრობის შეუიარაღებელ მხარდამჭერებს. მოკლეს რამდენიმე კაცი.

22 დეკემბერს „ოპოზიციამ“ ალყა შემოარტყა სასტუმრო „თბილისს“ და პარლამენტის შენობის წინ აღმართულ ქაშვეთის ეკლესიას უშენდნენ ბომბებს და ჭურვებს. ამას გარდა შენობების სახურავზე ჩასაფრებული სნაიპერები სასიკვდილოდ იმეტებდნენ ყველას, ვინც კი პარლამენტის შენობასთან ახლოს მივიდოდა. სასწრაფო დახმარებისა და სახანძრო მანქანებსაც არ ინდობდნენ. პარლამენტის შენობას იცავდა პრეზიდენტის ერთგული გვარდიის ნაწილი.

ჩვენ არტილერია არ გვყავდა, არც ჭურვები და მძიმე ტექნიკა გაგვაჩნდა. პუტჩისტებმა გადაწვეს პარლამენტის მიმდებარე შენობები. რუსთაველის პროსპექტი ნანგრევებადაა ქცეული. პუტჩისტები ცდილობდნენ ჩემი ოჯახის მძევლად აყვანას, მაგრამ პრეზიდენტის დაცვამ გადაარჩინა ისინი და გადაიყვანა პარლამენტის შენობიდან.

დეკემბრის ბოლოს პუტჩისტების რამდენიმე შეიარაღებული მანქანა და ჯავშანტრანსპორტიორი განადგურებული იქნა პრეზიდენტის გვარდიის მიერ, მაგრამ რუსეთის არმიამ გაუძლიერა დახმარება პუტჩისტებს. მათ შტაბებში ჩამოვიდნენ იარაღითა და საბრძოლო მასალით დატვირთული საბარგო მანქანები. ყუმბარების, ნაღმსატყორცნებისა და რაკეტების სროლის სიზუსტემ ცხადყო, რომ რუსი სამხედრო სპეციალისტები ეხმარებოდნენ მათ. ჯავშანტრანსპორტიორში ნანახი იქნა საბჭოთა არმიის ჯარისკაცთა გვამები.

27 დეკემბერს გვარდიელებმა, ბ. ქუთათელაძის მეთაურობით, რომლებიც იცავდნენ სატელევიზიო სადგურს, უღალატეს პრეზიდენტს და ჩააბარეს სატელევიზიო ანძა პუტჩისტებს. 1992 წლის 2 იანვარს პუტჩისტებმა შექმნეს „სამხედრო საბჭო“ და „დროებითი მთავრობა“ (სიგუა, კიტოვანი, იოსელიანი). ეს უკანასკნელი ამ დროს გაუშვეს ციხიდან და პუტჩისტების მიწვევით თავის კრიმინალურ ჯგუფთან ერთად შეუერთდა მათ. ამავე დროს საპატიმროებიდან გაათავისუფლეს და „დემოკრატიისათვის მებრძოლთა არმიაში“ ჩართეს დაახლოებით 4000 პატიმარი.

მე ვხედავდი, რომ პუტჩისტებთან გაგრძელებულ ომს შედეგად მომდევნო სისხლისღვრა და ჩვენი დედაქალაქის სრული ნგრევა მოჰყვებოდა. ამიტომ 1992 წლის 6 იანვარს ჩემს შეიარაღებულ მხარდამჭერ ჯგუფთან ერთად დავტოვე პარლამენტი პუტჩისტთა ტყვიების სეტყვის ქვეშ და ჩავედი ჯერ აზერბაიჯანში, ხოლო შემდეგ სომხეთში და ბოლოს ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში, სადაც პრეზიდენტმა ჯოხარ დუდაევმა მოგვცა თავშესაფარი. 1991 წლის 27 იანვარს მე მოვუწოდე „...გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას, მსოფლიოს ხალხებს და მთავრობებს გამოსარჩლებოდნენ საქართველოში ხუნტის მიერ ადამიანის უფლებების უხეშ დარღვევას და მოეთხოვათ იქ კანონიერი ხელისუფლების აღდგენა, გაეწიათ ქართველი ხალხისთვის ყველანაირი დახმარება იმ კატასტროფისაგან თავის დაღწევისათვის, რაც გამოიწვია ხუნტის მოქმედებამ“. ასე, რომ არა მარტო პრეზიდენტი, არამედ დემოკრატიული წესით არჩეული პარლამენტიც ძალით იქნა გაძევებული.

1992 წლის 6 იანვარს, ძალაუფლების ხელში აღების შემდეგ ხუნტამ დაიწყო პრეზიდენტის მომხრეთა რეპრესიები და სიკვდილით დასჯა. თბილისსა და საქართველოს ბევრ სხვა დიდ ქალაქებში იმართებოდა მოსახლეობის მრავალათასიანი დემონსტრაციები და საპროტესტო გამოსვლები პრეზიდენტისა და პარლამენტის მხარდასაჭერად. ამ დემონსტრაციების დროს ასეულობით ხალხი იქნა მოკლული და დაპატიმრებული. ჯაბა იოსელიანმა ოფიციალურად გამართლება მისცა ტელევიზიით თავისი კრიმინალური ბანდების მხეცურ მოქმედებას და დაიქადნა, რომ დაარბევდა ყველა დემონსტრაციას და საპროტესტო მიტინგებს „იმდენჯერ, რამდენჯერაც საჭირო იქნებოდა“. ყველაზე უფრო გამხრწნელი ზემოქმედება ხუნტამ ახალგაზრდა თაობაზე მოახდინა, მოხიბლა რა იგი ფულით, ნარკოტიკებითა და იარაღით.

დამსჯელი ოპერაციების შედეგად დემონსტაციებმა აღმოსავლეთ საქართველოში ნელ-ნელა იკლო, სამაგიეროდ დასავლეთ საქართველოში აქტიური წინააღმდეგობა დღემდე გრძელდება. დიდი შეცდომაა ხუნტის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ დასავლეთ საქართველო უფრო მეტად იმიტომ მიჭერს მხარს, რომ მე წარმოშობით ამ რეგიონიდან ვარ. საპრეზიდენტო არჩევნებზე დასავლეთმაც და აღმოსავლეთ საქართველომაც თანაბარი პროპორციით მომცა ხმა. საპროტესტო მოძრაობის შესუსტების მიზეზი არის ხუნტის ძალების განლაგება, რომელიც ძირითადად თბილისსა და მის შემოგარენშია თავმოყრილი. დამსჯელი ექსპედიციები დასავლეთ საქართველოში, რომლის შედეგიცაა ასობით ადამიანის მსხვერპლი, ასახულია გაზეთში „საქართველოს ცის ქვეშ“, რომელიც იბეჭდება გროზნოში.

1992 წლის თებერვალში ჯეიმს ბეიკერი მოსკოვში შეხვდა შევარდნაძესა და „დროებითი მთავრობის“ თავმჯდომარეს თ. სიგუას. ამ შეხვედრებმა მოამზადეს საფუძველი შევარდნაძის, როგორც „პოლიტიკური და ეკონომიკური სტაბილიზაციის, მშვიდობიანი და დემოკრატიული არჩევნების“ გარანტის საქართველოში დაბრუნებისათვის. მე ბატონ ბეიკერს გავუგზავნე შემდეგი შინაარსის დეპეშა: „მე გამოვხატე ჩემი პროტესტი თქვენი საქართველოში ჩასვლის განზრახვის წინაღმდეგ, რადგანაც ეს ნიშნავს, რომ თქვენ მხარს უჭერთ ყველაზე არაკანონიერ, ანტიდემოკრატიულ, კრიმინალურ დ ტერორისტულ რეჟიმს...

სულ მალე საქართველოში შეიქმნება სომალისა და ეთიოპიის მსგავსი სიტუაცია. ამან (ბეიკერის ვიზიტმა) შეიძლება გამოიწვიოს ქართველი ხალხის გულისწყრომა, რომელმაც იცის აშშ-ს პოზიცია კუბაში, ვენესუელასა და ჰაიტიში და შეიძლება გამოიწვიოს ანტიამერიკული განწყობილება“.

1992 წლის 7 მარტს ჯაბა იოსელიანის მიპატიჟებული შევარდნაძე თბილისის აეროპორტში შეხვდა მხედრიონის კრიმინალებსა და ნომენკლატურული ინტელიგენციის ზოგიერთ წარმომადგენელს. ის მიესალმა იმ ინტელიგენციას, „რომელმაც იარაღი აიღო ხელში და იბრძოდა დემოკრატიისათვის“. შემდეგ ესტუმრა სიონის ეკლესიას, რითაც ღვთისმოშიშობა ითვალთმაქცა და სადაც მას მიესალმა საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიის პატრიარქი, სუკის აგენტი დიდი ხნის მანძილზე. მალე ის „არჩეული“ იქნა სახელმწიფო საბჭოს, იგივე სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარედ. შევარდნაძემ გააძლიერა ტერორი პოლიტიკური ოპონენტების მიმართ. ეს ოპონენტები განაგრძობდნენ მიტინგებს მისი ჩამოსვლის წინააღმდეგ. რუსულმა არმიამ გააძლიერა დახმარება ხუნტის მიმართ.

დასავლეთის პოლიტიკოსებმა, ისევე, როგორც მასობრივი საშუალებების დიდმა უმრავლესობამ, პირში წყალი ჩაიგუბეს ამ რეპრესიებისა და ტერორის შესახებ საქართველოში. მხოლოდ ფინეთის და ზოგიერთ გერმანულ და შვეიცარულ გაზეთებში დაიწერა სიმართლე შევარდნაძის რეჟიმის შესახებ. გაერომ, ევროპის უშიშროების საბჭომ, წითელი ჯვრის ორგანიზაციამ უარი თქვეს გამოეკვლია სახელმწიფო ტერორიზმის ფაქტები საქართველოში. ღრმა დამოკიდებულება ამ ტრაგიკული მოვლენის მიმართ გამოხატული იქნა ადამიანის უფლებათა დაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ მაინის ფრანკფურტში, ასევე ფინეთის ჰელსინკის ჯგუფის მიერ. პირმოთნეობისა და ცინიზმის უმაღლესი წერტილი იყო ჯეიმს ბეიკერის ვიზიტი საქართველოში 1992 წლის 26 მაისს, საქართველოს დამოუკიდებლობის დღეს. იმ დროს, როცა ბეიკერი ულოცავდა შევარდნაძეს თანამდებობას რესპუბლიკის მოედანზე და ლაპარაკობდნენ დემოკრატიაზე, სულ 200 მეტრის დაშორებით მხედრიონის ძალები და პოლიცია აქეთ-იქით ფანტავდნენ საპროტესტო გამოსვლას, ესროდნენ და სცემდნენ ხალხს.1991 წლის 9-10 ივლისს ჰელსინკში უნდა ჩატარებულიყო ევროპის თანამშრომლობისა და უშიშროების საბჭოს სხდომა. მე, როგორც საქართველოს პრეზიდენტი და ჰელსინკის ჯგუფის პირველი ჩამომყალიბებელი 1975 წელს, მიწვეული ვიყავი ამ თათბირზე ფინეთის პარლამენტის ქართული ჯგუფის მიერ. ბატონმა ჰეიკი რუჰიარვიმ, ამ ჯგუფის ლიდერმა გააკეთა სამი უშედეგო განცხადება ფინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიმართ ჩემთვის ვიზის უზრუნველსაყოფად. სამინისტრომ უპასუხა ბ-ნ რუჰიარვის და ფინეთ-საქართველოს საზოგადოების თავმჯდომარეს ქ-ნ აილა ნიინიმა-კიეპოს, რომ მე შემეძლო ფინეთში ჩასვლა მხოლოდ ევროპის თანამშრომლობისა და უშიშროების საბჭოს თათბირის შემდეგ.

სამინისტროს არ აუხსნია, თუ რატომ დართეს ფინეთში ჩასვლის ნება მხედრიონის კრიმინალებსა და სუკის ოფიცრებს. ბატონმა რუჰიარვიმ მაცნობა შემდეგი: „ეს ეწინააღმდეგება ევროპის თანამშრომლობისა და უშიშროების საბჭოს კანონებს, რომელიც (ეს საბჭო) აფერხებს გამსახურდიას ფინეთში ჩასვლას, მაშინ, როცა გულთბილად ხვდება შევარდნაძეს, რომელიც აქტიურად იყო ჩარეული გასული წლის პუტჩში და რომლის ზრახვაც იყო არაკანონიერად სხვისი ადგილის მითვისება. ევროპის თანამშრომლობის და უშიშროების საბჭოს მიეთითა დაეცვა ერები ისეთი კრიმინალი ლიდერებისაგან, როგორიცაა შევარდნაძე“ (იხ. აპნ-ის კორესპონდენცია. 1992 წლის მაისი-ივნისი № 3. ტ. 18.). მსგავსი საპროტესტო წერილი გავუგზავნე ამ საბჭოს მე. ამასობაში შევარდნაძემ მიიღო მონაწილეობა მის თათბირში. ასეთი ქმედებით ევროპის თანამშრომლობისა და უშიშროების საბჭომ თვითონვე დაარღვია 1991 წლის 10 ოქტომბერს მიღებული სახელმწიფო წარმომადგენელთა მოსკოვის შეხვედრის დოკუმენტი, კერძოდ, მისი მეჩვიდმეტე მუხლი, სადაც წერია: „თუ სახელმწიფოში ადგილი ექნება არადემოკრატიული მეთოდებით დემოკრატიული გზით არჩეული მთავრობის დამხობას ან მის მცდელობას, სახელმწიფო წარმომადგენლებმა მხარი უნდა დაუჭირონ ამ სახელმწიფოს კანონიერ ადამიანებს გაეროს წესდების თანახმად“.

1992 წლის 24 ივნისს თბილისში შევარდნაძის საიდუმლო სამსახურმა გამოიგონა „სახგადატრიალების მცდელობა“. ამ დღეს პრეზიდენტის მხარდამჭერები შინაგანი ჯარის ოფიცრების მიერ ჯერ შეტყუებულნი იქნენ ტელევიზიის შენობაში, სადაც მათ დაპირდნენ თავისუფალ რადიოხაზს, რათა მოწოდებით მიემართათ ქართველი ხალხისათვის, ხოლო შემდეგ დააპატიმრეს. შევარდნაძემ განაცხადა, რომ ეს იყო „წარუმატებელი სახელმწიფო გადატრიალება“. იოსელიანის ძალებმა განახორციელეს ტერორისტული აქტი. მოკლული იქნა რამდენიმე კაცი. შემდეგ მოგვასმენინეს მათი „აღსარება“ ტელევიზიით, რომ თითქოს ისინი მოქმედებდნენ პრეზიდენტის ინსტრუქციის მიხედვით. 1992 წლის 11 აგვისტოს შევარდნაძის ჯარებმა წამოიწყეს ფართომასშტაბიანი ექსპედიცია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისაკენ. შევარდნაძის მტკიცებით, ეს შემოსევა აუცილებელი იყო საზოგადოებრივი წესრიგის განსამტკიცებლად რკინიგზებზე. თუმცა ამ შემოსევას სანაცვლო შედეგად მოჰყვა გენოციდი, ქალაქებისა და სოფლების ნგრევა. ათასობით ლტოლვილი ტოვებს ამ რეგიონს ყოველდღიურად. ამ ომს, რომლემაც უკვე 4000 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა, ბოლო არ უჩანს. ომის ძირითად ზრახვას წარმოადგენდა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის დამხობა, რადგანაც მათ არ ცნეს ხუნტის ტოტალიტარული კანონები. აფხაზეთის პრეზიდენტის მომხრეებს ჰქონდათ თავისუფალი პოლიტიკური ცხოვრება და საკუთარი გაზეთი „აღდგომა“, შეეძლოთ ადგილობრივი ტელევიზიით გამოსვლა.

ჩართო რა ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხი ომში, შევარდნაძე გზას უგებდა ახალ იუგოსლავიას კავკასიაში.

შევარდნაძე დაპირდა არჩევნების ჩატარებას „დემოკრატიული ქვეყნების სტანდარტების დაცვით, დონეზე“. მე ვეკითხები დემოკრატიულ მსოფლიოს, თუ უნახავთ მათ რომელიმე „დემოკრატიულ ქვეყანაში, რომ არჩევნები ჩატარებულიყოს არა არჩეული, კანონიერი პარლამენტის, არამედ რაღაც თვითმარქვია სახელმწიფო საბჭოს მიერ? უნახავს ვინმეს საარჩევნო კანონი ნაწილის ან საჭირო რაოდენობის ამომრჩეველთა გარეშე, ანდა რეპრესიები და ტერორი თუ გაუგონია არჩევნების წინ? აქ კი ხალხს წინასწარ სთხოვეს დაეწერათ, რომ ისინი ხმას მისცემდნენ პარლამენტის სპიკერის წინასწარ განსაზღვრულ კანდიდატს. ვის უნახავს დემოკრატიული არჩევნები ქვეყანაში, სადაც სამოქალაქო ომია გაჩაღებული, კრიმინალური ანარქია მძვინვარებს და ბევრი ქალაქი ცეცხლშია გახვეული? სად გაგონილა დემოკრატიული არჩევნები ფარული კენჭისყრის გარეშე უმეტეს საარჩევნო უბნებში და ღია კონტროლი შეიარაღებული ხალხის მიერ, რომლებიც უთვალთვალებდნენ და აღრიცხავდნენ, თუ ვის აძლევდნენ ხმას. ქ. მარტვილში ადგილი ჰქონდა „ამომრჩეველთა“ ქუჩიდან შეიარაღებული ძალით მიყვანას საარჩევნო ყუთებთან. ვანში ბიულეტენის ჩასაგდები ყუთები დღის ბოლოს შეცვლილი იქნა „საარჩევნო კომისიის“ მიერ, რადგანაც ბიულეტენის ქაღალდები ბათილი იყო. სად გაგონილა დემოკრატიული არჩევნების დროს ერთმა პიროვნებამ ჩაყაროს 100-200 ბიულეტენი? ან გსმენიათ ისეთი დემოკრატიული არჩევნები, რომელშიც მონაწილეობას არ იღებენ ოპოზიციური პარტიები და პიროვნებები. ბუნებრივია, რომ ასეთ „არჩევნებში“ შევარდნაძე აირჩია ამომრჩეველთა 90 პროცენტმა, და ახლა ტრაბახობს, რომ მას ჰყავს „დემოკრატიული გზით არჩული პარლამენტი“. თუმცა არჩევნებიდან 15 დღის შემდეგ დაბეჭდილ იქნა საპარლამენტო სიების მხოლოდ ერთი ნაწილი. ამ სიებში ჩვენ ვხედავთ პოლიტიკურ ძალთა მათთვის ხელსაყრელ თანაფარდობას. ყოფილი ნომენკლატურული პარტოკრატია, მათ შორის 9 აპრილის ტრაგედიის წამქეზებლები და მაფიოზი საქმოსნები ამ „პარლამენტის“ დიდ უმრავლესობას წარმოადგენენ.

რადგანაც „კანდიდატებს“ შორის ამ პარლამენტში მოხვედრაზე დიდი ბრძოლა შეიქნა, ნაწილი სიებისა მოგვიანებით დაიბეჭდა. წარმატება ხვდა წილად მათ, ვინც შეძლო „სპიკერისათვის“ სიტყვითა და საქმით დაემტკიცებინა ერთგულება.

21 ოქტომბერს შევარდნაძემ განაცხადა, რომ პარლამენტის პირველი სესია გადადებული იქნა „კონფლიქტური სიტუაციის გამო. სინამდვილეში ძირითად მიზეზებს წარმოადგენდა „დეპუტატებსა“ და კიტოვანს შორის გამართული ბრძოლა, რომელიც ახალი პუტჩით იმუქრებოდა, თუ ვინმე თანამდებობიდან გადააყენებდა.

საქართველოში ეკონომიური მდგომარეობა კატასტროფამდეა მისული. რუსეთმა მისცა საქართველოს 20 ბილიონი მანეთის კრედიტი (იხ. „კურანტი“, 1992 №28), ირანმა და თურქეთმა - რამდენიმე მილიონი დოლარი. ეს კრედიტები, ისევე, როგორც ჰუმანიტარული დახმარებები გამოყენებულ იქნა მთავრობის წარმომადგენელთა მიერ პირადი სარგებლობისათვის ან აფხაზეთის ომის დასაფინანსებლად. პრივატიზაცია ხორციელდება ხუნტის ლიდერების: კიტოვანის, იოსელიანისა და სხვათა დაკვეთით. მთელი ეროვნული ღირებულებანი მოქცეულია მაფიოზური კლანის ხელში. მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი შიმშილისა და სიღარიბის მიჯნაზეა მისული. პარალიზებულია სოფლის მეურნეობა. ამის ძირითადი მიზეზია ომი, ქურდობა, ტოტალური ქაოსი მიწის პრივატიზაციაში. ეს პრივატიცაზია ხორციელდება ყოველგვარი საკანონმდებლო საფუძვლის გარეშე. ოფიციალურ წყაროებზე დაყრდნობით ყოველდღე მარტო თბილისში შიმშილით კვდება 3-5 ადამიანი.

შევარდნაძის რეჟიმი მუდმივად არღვევს გაეროს წესდებას, ადამიანთა უფლების დაცვის ყველა აქტს და ძირითად პრივილეგიებს. სახელმწიფო პოლიტიკის ძირითად პრინციპად იქცა ტერორი და განგსტერიზმი. მას არა აქვს არავითარი უფლება წარსდგეს საქართველოს სახელით გაეროსა და ევროპის თანამშრომლობისა და უშიშროების საბჭოში. იგი ქმნის დესტაბილიზაციისა და ომის დიდ საშიშროებას მთელი კავკასიის რეგიონში, რომელსაც თავის მხრივ შეუძლია დააჩქაროს სერიოზული მსოფლიო კრიზისი.

მე მოვუწოდებ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას, მთავრობებსა და პარლამენტებს, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებს, ყველა საერთაშორისო პოლიტიკურ და რელიგიურ ორგანიზაციას, ყველა კეთილი ნების ადამიანს დაეხმარონ საქართველოს ამ უბედურების ჟამს, დაგმონ შევარდნაძის რეჟიმი, სახელმწიფო ტერორი, დაადონ მას მკაცრი სასჯელი, დაეხმარონ ქართველ ხალხს, თავი დააღწიოს შევარდნაძეს და აღადგინოს კანონიერი პარლამენტი და მთავრობა. ამის გარეშე შეუძლებელია მშვიდობის, სტაბილურობისა და დემოკრატიის დამყარება საქართველოში და თუნდაც მთელს კავკასიის რეგიონში.

„ჯორჯიან მესენჯერი“.

№13, 1993წ.

[გაზ. „აღდგომა“, №16 (48), გვ. 1-2, 12 მაისი, 1993 წ.].

 

 

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის

განცხადება

ა.წ. 14 მაისს რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი ბორის ელცინი შეხვდა საქართველოს კრიმინალური ხუნტის მეთაურს ედუარდ შევარდნაძეს მოსკოვში. განსაცვიფრებელია, რომ რუსეთის პრეზიდენტი, რომელიც გამუდმებით უცხადებს ერთგულებას სახელმწიფოებრივი განვითარების კონსტიტუციურ პრინციპებს, მოსალაპარაკებლად შეხვდა უზურპატორს, რომელმაც ხელისუფლება ხელთ იგდო არაკონსტიტუციური გზით, ჩაატარა უკანონო, ფალსიფიცირებული არჩევნები და ქვეყანას მხოლოდ სამოქალაქო ომი და ქაოსი მოუტანა. ჩემი, როგორც კანონიერი პრეზიდენტის იგნორირებით და უზურპატორთან მოლაპარაკებით, ბ-ნმა ელცინმა შურაცხმყო არა მხოლოდ მე, არამედ თავისი საკუთარი სტატუსი სახელმწიფოს მეთაურისა.

პრეზიდენტი ელცინი აცხადებს, რომ იგი ებრძვის ნეოკომუნისტურ ექსტრემიზმს რუსეთში, ასეთ დროს კი, მსგავს შენიღბულ და ფერშეცვლილ ნეოკომუნისტ ექსტრემისტებთან შეხვედრით იგი აკანონებს ამ საშიშ მოვლენას საქართველოში. ეს კი ძალზე ცუდ შედეგებს გამოიღებს თავად რუსეთის შიდაპოლიტიკური ვითარებისათვის.

ბ-ნი ელცინი აცხადებს, რომ სურს ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის მოგვარება. ეს კონფლიქტი კი არის პირდაპირი შედეგი ანტიკონსტიტუციური სამხედრო გადატრიალებისა, რომელიც მოხდა საქართველოში და რომლის შედეგიც არის დღევანდელი ტერორი და განუკითხაობა.

შევარდნაძესთან შეხვედრით ელცინი განამტკიცებს იმ რეჟიმს, რითაც გამორიცხავს ომის შეწყვეტის შესაძლებლობას.

კომუნიკეს ქვეტექსტებიდან ჩანს, რომ საქართველოსგან მოითხოვენ სოხუმის დათმობას, რაც მტკიცდება აგრეთვე რუსეთის სამხედრო ავიაციის მიერ სოხუმის პერმანენტული დაბომბვით. ქართველი ხალხი ამას არასოდეს დაუშვებს, ისევე როგორც თავისი ტერიტორიის დაკარგვას გუმისტიდან ფსოუმდე.

ქართველი ხალხის ზურგსუკან გარიგება საქართველოს მოღალატეებთან რუსეთისთვის სასურველ შედეგებს არ გამოიღებს. თუ რუსეთის ფედერაციას ჭეშმარიტად სურს ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის მშვიდობიანი გზით მოგვარება, მან მხარი არ უნდა დაუჭიროს კონფლიქტის ინიციატორებს. მან უნდა გაწყვიტოს დიპლომატიური ურთიერთობები კრიმინალურ რეჟიმთან, სცნოს კანონიერი, კონსტიტუციური ხელისუფლება საქართველოსი და აწარმოოს მასთან მოლაპარაკება. წინააღმდეგ შემთხვევაში შეუძლებელია აფხაზეთში ომის შეწყვეტა, საქართველოში მშვიდობისა და სტაბილურობის დამყარება.

საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი

ზვიად გამსახურდია

1993 წ. 15 მაისი

[გაზ. „აღდგომა“, №20 (52), გვ. 2, 15 მაისი, 1993 წ.].